Otoritenin bir kraldan veya bir imparatorun elinde oldugu yönetim türü. Yunanca «monos», yalniz ve «arkhein», buyurmak tan.

Etimolojik anlamina bakilirsa monarsi bir kisinin yönettigi bir dev­let düzenidir. Gerçekte ise bu terim, iktidarin ayni ailede soydan geçme yoluyla kalmasi biçiminde nitelendi­rilebilecek bir yönetim biçimini ta­nimlar.

tanrisal hakka dayanan iktidar

Monarsi, yüzyillar boyu, dünyada en yaygin yönetim biçimi olageldi. Bunlar çogu zaman, geleneksel tani­ma en yakin, tanrisal hakka dayanan monarsilerdi: prens, iktidari tek ba­sina elinde tutar ve Tanri dan baska kimseye hesap vermek zorunda de­gildir, çünkü otoritesini ondan almis­tir. Aslinda, bu tip yönetim hiç bir zaman tam anlamiyla uygulanama­mistir. Gerçekten, en müstebit hükümdarlar bile, uyruklarinin bazilari­ni (zengin ve güçlü soylular, etkili din adamlari gibi) kollamak zorundaydi­lar; üstelik ulasim ve haberlesme araçlarinin yavasligi da onlari, uzak bölgelerdeki topraklarini baskalari eliyle yönetmege zorluyordu. Bunun­la birlikte otorite gene de kralin ve­ya danismanlarinin elinde toplan­misti ve halk, alinan kararlara karisamiyordu.

mesrutiyet geçidi

Birçok ülkede toplumsal ve siyasal gelisim, özellikle XVIII. yy. sonlarin­da, «mesrutî» adi verilen yeni bir tür monarsinin dogmasina yol açti: o za­man hükümdarin yetkileri, yazili bir Anayasa ile tanimlanmis ve sinirlan­mis oluyordu. Bu monarsi genellikle «parlamenter»dir ve demokrasiye pek yakin olabilir: kral, devletin sim­gesi olarak kalir, ancak yürütme yet­kisini bir hükümete birakir; hükü­met de halk tarafindan seçilmis bir millet meclisinin kararlarina uyma­ga zorunludur. Sözgelimi Hollanda, Danimarka, Ingiltere, Isveç ve Belçika da durum böyledir.

Tag : Monarsi